TOP
België
Core Topics

 

 

 

België
Core Topics

The sky is the limit... of toch niet

De ruimte in onze steden raakt op. Hoe kunnen we toch extra plaats maken?

Steden hebben een grote aantrekkingskracht op mensen. De leefruimte wordt er steeds schaarser. Hoe kunnen steden in de toekomst blijven groeien en tegelijk leefbaar blijven?

 

Het is een zonnige ochtend in het jaar 2050. Je staat in een wolkenkrabber. Je kijkt naar beneden van achter de panoramische vensters op de hoogste verdieping. Robots maken de gevel schoon en voeren herstellingen uit. Wat lager wordt een nieuwe module van het gebouw in een opening in de gevel ingebracht. In deze stadsboerderij worden rechtstreeks in het gebouw groenten geteeld en vis en kippen gekweekt. Op het dak wordt het regenwater opgevangen en verwerkt voor huishoudelijk gebruik. Een membraan zet koolstofdioxide om in zuurstof. Zonnepanelen en windmolens produceren energie. Surreëel, denk je? Niet volgens het architectenbureau WOHA, dat een concept heeft ontwikkeld voor de wolkenkrabbers van de toekomst. “Het ultieme duurzame gebouw is volgens ons zelfvoorzienend. We moeten dan ook op grote schaal streven naar zelfvoorzienende steden”, zegt Richard Hassell, medeoprichter van WOHA. Het architectenbureau uit Singapore viel al meermaals in de prijzen met zijn tropisch open en duurzame architectuur. Een opvallend voorbeeld is het Parkroyal on Pickering in Singapore, een hotel dat architectuur en natuur combineert.

 

De architecten van WOHA willen een nauwe band scheppen tussen architectuur en natuur, zoals we hier zien in het Parkroyal on Pickering Hotel in Singapore.

De club van megasteden

Groeiende megasteden, duurzaamheid en levenskwaliteit staan steeds meer centraal in het werk van stedenbouwkundigen en architecten. Met zo’n 38 miljoen inwoners voert Tokio het wereldklassement van meest bevolkte steden aan. De Japanse hoofdstad wordt gevolgd door Delhi, Shanghai en Mexico Stad. Deze metropoolregio is sinds 1950 lid van de exclusieve club van megasteden (door de Verenigde Naties gedefinieerd als een stad met meer dan 10 miljoen inwoners). Het enige andere lid in die tijd was New York, dat ondertussen naar de negende plaats is gezakt. Vandaag bestaan er wereldwijd meer dan 37 megasteden, maar er wordt verwacht dat in de toekomst meer en meer mensen naar de stad zullen trekken. Volgens voorspellingen van de VN zullen er tegen 2030 meer dan 43 megasteden bestaan, waarvan de meeste in groeimarkten.

Focus op Afrika: hier vinden we de snelst groeiende steden van de toekomst.

Door de snelle verstedelijking zal de wereld de komende 80 jaar tot 2 miljard meer appartementen nodig hebben. Aangezien de steden niet over een onbeperkte oppervlakte beschikken om te bouwen en de bestaande ruimte steeds duurder wordt, is verdichting het nieuwe modewoord. “De toekomst van de mensheid hangt af van de voordelen van verticale verdichting in de steden. Dit concept vermindert de nodige landoppervlakte en energie voor de bouw en het onderhoud van een horizontaal groeiende stad”, zegt professor Antony Wood van de Council on Tall Buildings and Urban Habitat (CTBUH) in Chicago. Deze vereniging zonder winstoogmerk bestudeert grote gebouwen en hun architectuur. Het kantoor van de CTBUH staat op een plaats met een historische betekenis: Chicago wordt beschouwd als de geboorteplaats van de wolkenkrabber.

Na de grote brand van Chicago in 1871 en de snelle stijging van de grondprijzen werden nieuwe gebouwen steeds hoger. Dit was mogelijk door het gebruik van staal met een hoge sterkte. Ook de crashbestendige liften, uitgevonden door het bedrijf Otis in 1853, maakten hoge verdiepingen mee aantrekkelijker. Dankzij de stalen structuren werd het ene na het andere hoogterecord verpulverd, vooral in New York. Vandaag telt New York City meer dan 260 gebouwen van meer dan 150 m hoog. De stad wordt hierin alleen geklopt door Hongkong, waar zo’n 350 wolkenkrabbers staan.

Maar de huidige recordhouder voor het hoogste gebouw is Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten: de Burj Khalifa is 828 m hoog en telt 162 verdiepingen. Om zo’n extreem hoog gebouw neer te zetten, was speciaal materiaal nodig zoals torenkranen en superhogedrukpompen, maar ook een aangepaste materiaaltechnologie voor het beton. In het geval van de Burj Khalifa waren de stabiliteitsvereisten uitermate streng.

 

“Er was hogesterktebeton nodig. Het mengsel moest een drukweerstand van 80 N/mm² hebben. Dat is driemaal zo veel als standaard beton voor de huizenbouw”, vertelt David Bowerman, Regional Business Segment Manager bij BASF in Dubai, die toezicht hield op het Burj Khalifa-project. De vereiste 175.000 m³ beton werd gemaakt met MasterGlenium-producten. “Deze betonadditieven waren de enige op de markt die aan de vereisten van de klant voldeden. Ze verzekeren een snelle stolling en kunnen worden verwerkt bij temperaturen van meer dan 45°C, wat niet ongebruikelijk is in Dubai in de zomer”, legt de betonexpert uit. “Een andere uitdaging was dat een pomp het betonmengsel van de grond tot een hoogte van meer dan 600 m moest pompen. Dat was een nieuw record”, zegt Bowerman.

Nieuw gigantisme
Innovatieve oplossingen maken de weg vrij voor duizelingwekkend hoge gebouwen. Samen met ultrasterk beton worden ook speciale, grote boorpalen gebruikt om de superwolkenkrabbers meters diep in de grond te verankeren. Innovatieve, kabelloze liften op basis van magnetische levitatietechnologie brengen de bewoners bliksemsnel naar de hoogste verdiepingen van de megatorens.

Het zijn niet de bouwstatica of de funderingen die de grenzen van de maximale hoogte van onze gebouwen bepalen. “De meeste mensen denken dat de hoogte van een gebouw wordt beperkt door technische factoren, maar dat klopt niet”, zegt Wood, Executive Director van de CTBUH. De beslissende factor is in de eerste plaats of je de nodige financiering en vergunningen kunt verzamelen. De nieuwe uitdager in de race om de titel van het hoogste gebouw ter wereld is de Creek Toren in Dubai. Wanneer het af is, in 2020, zal de toren zo’n 1000 m boven de grond uitsteken, en dit dankzij de betonadditieven van BASF. Aan de bouw van de megatoren hangt naar verwachting een prijskaartje van zo’n slordige 1 miljard dollar.

Nieuwe ideeën voor wolkenkrabbers

Wood verwacht een sterke stijging van het aantal wolkenkrabbers naarmate de wereldwijde verstedelijking zich verderzet. In 2016 werden 127 gebouwen van meer dan 200 m hoog neergezet. Een record! Maar amper een jaar later noteerden we alweer een nieuw record, want in 2017 kwamen er 140 nieuwe reuzentorens bij. De meeste hiervan werden in China gebouwd. Wood is zeker dat wolkenkrabbers de ideale manier zijn om de stedelijke verdichting tegen te gaan, niet alleen dankzij hun hoogte, maar ook omdat ze de verschillende niveaus van een stad met elkaar verbinden. “Zaken die zich doorgaans op grondniveau bevinden, zoals stedelijke infrastructuren of groene ruimten, worden idealiter geïntegreerd op en in de wolkenkrabber, die een uitbreiding van de stad wordt”. Dit alles zal resulteren in verticale steden, die in de lucht groeien en waar leven, werken en ontspannen hand in hand gaan. Deze nieuwe gebouwen zijn vaak ontworpen als flexibele, modulaire structuren, die op een eenvoudige en kostenefficiënte manier aan de behoeften van de gebruikers aan te passen zijn.

De houten wolkenkrabber, het groene appartementsblok en de zwevende wolkenkrabber

Kleine afmetingen, groot potentieel

Architecten ontwerpen innovatieve, minuscule, modulaire oplossingen voor steden met een extreem tekort aan leefruimte. In het OPod Tube-huisvestingsproject van het architectenbureau James Law Cybertecture uit Hongkong worden betonnen waterleidingen omgevormd tot microappartementen met een leefruimte van 9,29 m². De woonbuizen kunnen verticaal of horizontaal op elkaar worden gestapeld, afhankelijk van de behoeften.

Hongkong is berucht om zijn plaatsgebrek en het opeengepakt leven in kleine ruimten. Dit is waar de term ‘muggenappartementen’ vandaan komt: het zijn piepkleine leefruimten, die nauwelijks groot genoeg zijn voor een mug! Ook in Japan en Taiwan zit de bouw van microappartementen in de lift om de kleinste gaatjes op te vullen. De trend verspreidt zich stilaan over de hele wereld. Microleven moet de komende jaren soelaas brengen voor grote Europese en Noord-Amerikaanse steden.

In Hongkong (China) worden betonnen waterpijpleidingen in nieuwe minihuisjes veranderd.

Deze levenswijze moedigt een nieuwe manier van samenwonen aan: minder privéruimte en meer gemeenschappelijke ruimte. De ruimte die we tekortkomen, wordt buiten de grenzen van onze persoonlijke zone verschoven. We denken hierbij aan gemeenschappelijke ruimten op verschillende verdiepingen en op het dak, wasserettes, zwembaden ... De toekomst van het leven in de stad ligt in het delen, niet alleen van auto’s, maar ook van private en publieke ruimte.

Tegelijk wordt de natuur weer in onze leefruimte gebracht. Zo groeien er al blaadjes aan de spectaculaire Tao Zhu Yin Yuantoren in Taipei en het Oasia Hotel Downtown in Singapore, dat in 2018 de titel van beste wolkenkrabber ter wereld won. Dit gebouw, een ontwerp van WOHA, heeft een voorgevel met een rood, aluminium rooster waar tropische planten op aangebracht werden. Deze hullen het hotel nu beetje bij beetje in een groene sluier. Het gebouw is niet alleen een echte blikvanger, maar ook goed voor het microklimaat.

Onderwerpen die je vast ook interesseren